Yedek Parça Kategori Ağacı Nasıl Kurulur?

Yedek parça kataloğunda müşteri çoğu zaman parçanın tam adını bilmez, ama hangi grupta aradığını bilir: fren, filtre, süspansiyon, aydınlatma. Kategori ağacı bu gezinmenin iskeletidir. İyi kurulmamış bir ağaçta ürünler yanlış yerde durur, arama sonuçları dağılır, pazaryerine gönderilen ürün yanlış kategoriye düşer ve reddedilir.

Bu rehber, sıfırdan ya da mevcut bir ağacı düzelterek kendi kategori ağacınızı nasıl kuracağınızı anlatır: ağacın neye hizmet ettiğini, ana grupları, derinliği, adlandırma kurallarını, örnek bir ağacı, tedarikçi ve pazaryeri kategorileriyle ilişkisini ve bakımını. Rakamlar örnektir.

Kategori ağacı neden bir satış aracıdır?

Kategori ağacı yalnızca menüyü düzenlemez. Aynı yapı dört yerde birden iş görür:

• Gezinme: Aramayı bilmeyen müşteri ağaçtan iner. Gruplar anlaşılır değilse siteyi terk eder.
• Arama ve filtre: Kategori, arama sonuçlarının daraltılmasında en sık kullanılan filtredir.
• Pazaryeri gönderimi: Pazaryeri her ürünü kendi kategori ağacındaki bir yaprağa ister. Sizin ağacınız düzensizse bu eşleşme her ürün için ayrı bir sorun olur.
• Raporlama: Hangi grupta ne sattığınızı, hangi grupta marjın düştüğünü ancak düzgün kategorilerle görürsünüz.

Kategori ağacı bir kez kurulup unutulan bir şey değildir; ama ilk kurulumdaki kararlar sonraki her işi kolaylaştırır ya da zorlaştırır.

Üç ayrı ağaç vardır

Bir yedek parça operasyonunda aynı anda üç farklı kategori yapısıyla uğraşırsınız. Bunları karıştırmak en sık yapılan hatadır.

Doğru yaklaşım, kendi ağacınızı tek ve ana ağaç yapmaktır. Tedarikçi ve pazaryeri ağaçları sizin ağacınıza ya da sizin ağacınızdan onlara bağlanır. Tedarikçinin ağacını doğrudan kendi ağacınız yaparsanız, tedarikçi sayısı arttıkça ağaç parçalanır.

Ağacı tasarlarken altı ilke

1. Parçaya göre kurun, araca göre değil

Ağacın ana omurgası parça grubu olmalıdır: fren sistemi, filtreler, motor parçaları. Araç markası ve modeli ağacın dalı değil, ayrı bir filtredir. Aksi hâlde her araç markasının altında aynı parça grupları tekrar eder ve ağaç gereksiz büyür. Araca göre arama için araç uyumluluğu verisi kullanılır.

2. Üç ya da dört seviyede durun

Çok derin ağaç müşteriyi yorar, çok yüzeysel ağaç ürünü ayırt edemez. Çoğu yedek parça katalogu için ana grup, alt grup ve parça tipi olarak üç seviye yeterlidir. Dördüncü seviye yalnız gerçekten gerekliyse, örneğin konum ayrımı (ön, arka) için eklenir. Ama konum çoğu zaman kategori değil, ürün özelliğidir.

3. Her ürün tek bir yaprakta olsun

Bir ürünün birden fazla kategoride görünmesi ilk bakışta kolaylık gibi durur. Ancak raporlar çift sayar, pazaryeri hangi kategorinin geçerli olduğunu bilemez. Ürünün tek bir asıl kategorisi olsun. Birden fazla yerde bulunması gereken ürünler için etiket ya da özellik kullanın.

4. Adlandırmada tek bir dil kullanın

Müşterinin kullandığı ifadeyi seçin: “Fren balatası”, “balata”, “fren pabucu” değil. Çoğul ya da tekil, büyük harf ya da küçük harf, kısaltma ya da tam ad kararını bir kez verin ve her yerde uygulayın. Kategori adı müşterinin aramada yazacağı sözcükle uyumlu olduğunda arama motorları da sayfayı daha iyi anlar.

5. “Diğer” kategorisini kontrollü tutun

Her ağaçta oturmayan ürünler çıkar. Bunlar için bir “Genel” ya da “Diğer” grubu açmak mantıklıdır, fakat bu grup sessizce büyümemelidir. Periyodik olarak içine bakın; orada sürekli biriken ürün tipi yeni bir kategori ihtiyacını gösterir.

6. Her yaprağın kendi özelliklerini baştan düşünün

Kategori ağacı yalnızca ürünün yerini belirlemez, müşterinin hangi filtreleri göreceğini de belirler. Fren balatası kategorisinde konum ve ürün sınıfı anlamlıdır. Yağ filtresinde vidalı ya da kartuş tipi, amortisörde gazlı ya da yağlı yapı öne çıkar. Her yaprak için üç beş özelliği baştan düşünürseniz ürün verisini de ona göre toplarsınız. Hangi özelliklerin gerektiğini bilmeden açılan kategoriler, sonradan doldurulamayan boş filtrelere dönüşür.

Pratikte kural şudur: Bir özellik müşterinin kararını değiştiriyorsa filtre olur, değiştirmiyorsa ürün açıklamasında kalır.

Örnek ağaç ve mevcut listeden geçiş

Aşağıdaki ağaç, otomotiv yedek parça satan bir işletme için başlangıç noktasıdır. Kendi ürün gamınıza göre ekleyip çıkarın.

Ağacın tamamı bu kadar küçük olmak zorunda değil; önemli olan her seviyenin tek bir mantıkla ayrılmasıdır. İlk seviyede parça grubu, ikinci seviyede parçanın bağlı olduğu sistem, üçüncü seviyede parça tipi.

Mevcut düzensiz listeden ağaca geçmek

Çoğu işletme ağacı sıfırdan değil, birikmiş bir kategori listesini düzelterek kurar. Bu işi dört adımda yapabilirsiniz:

1. Envanter çıkarın. Bugün kullanılan bütün kategori adlarını, kendi kataloğunuzdakileri ve tedarikçi dosyalarındakileri, tek bir listede toplayın. Her adın yanına kaç ürünün bağlı olduğunu yazın.
2. Gruplayın. Aynı şeyi anlatan adları bir araya getirin: “Balata”, “Fren balatası” ve “Pabuç” bir grup, “Yağ filtresi” ile “Filtre - yağ” başka bir grup olur.
3. Seviyelere oturtun. Her grubu ana grup, alt grup ya da parça tipi olarak konumlandırın.
4. Sınayın. Rastgele yirmi ürün seçin ve müşteri gözüyle bu ağaçta bulmaya çalışın. Bulmakta zorlandığınız ürün, ağaçta eksik bir dal ya da yanlış bir ad demektir.

Örnek olarak, ürün sayısına göre sıralanmış karışık bir liste şu hâle gelir:

Tablonun son satırı önemlidir. Büyük bir “Diğer” grubu ağacın en çok emek isteyen kısmıdır ve ilk kurulumda ayrı bir iş olarak planlanmalıdır.

Küçük bir katalog için sade ağaç

Birkaç yüz ürünle başlıyorsanız yukarıdaki ağacın tamamına ihtiyacınız yoktur. Küçük bir katalogda iki seviye çoğu zaman yeterlidir: parça grubu ve parça tipi. Müşteri az sayıda ürün arasında gezdiği için derin bir ağaç gezinmeyi kolaylaştırmaz, aksine yavaşlatır. Önemli olan, ürün sayısı arttığında ağacın bozulmadan genişleyebilmesidir. Bu yüzden ana grupları baştan doğru adlandırın, alt grupları ürün çoğaldıkça ekleyin. Başlangıçta fazla ayrıntılı kurulmuş bir ağaç, çoğu yaprağı bir iki üründen oluşan seyrek bir yapı bırakır ve bakımı gereksiz yere zorlaştırır.

Tedarikçi ve pazaryeri kategorileriyle ilişki

Tedarikçi kategorilerini kendi ağacınıza bağlamak

Tedarikçiden gelen ürün kendi kategorisiyle gelir. Bu kategoriyi sizin ağacınızdaki doğru yaprağa bağlama işine kategori eşleştirme denir. Eşleştirme bir kez yapılır; sonra o tedarikçiden gelen tüm ürünler aynı kuralla yerleşir.

Birkaç pratik kural:

• Önce kendi ağacınızı kurun, sonra eşleştirin. Tedarikçi kategorilerine bakarak ağaç çıkarırsanız tedarikçinin düzenini miras alırsınız.
• Birden fazla tedarikçi kategorisi aynı yaprağa gidebilir. Üç tedarikçide “Balata”, “Fren balatası”, “Pabuç” ayrı yazılsa da sizin ağacınızda tek yaprağa bağlanır.
• Çok genel tedarikçi kategorilerine dikkat edin. “Aksesuar” ya da “Diğer” gibi bir tedarikçi kategorisi tek yaprağa bağlanamaz; bu ürünlerin ayrı değerlendirilmesi gerekir.
• Kategori göndermeyen tedarikçiler olabilir. Bu ürünlerin kategorisiz ya da genel bir grupta toplanıp sonradan düzeltilmesi, yanlış kategoriye zorla yerleştirilmesinden iyidir.

Bu işin marka tarafı da aynı mantıkla yürür; birlikte düşünmek için yedek parçada marka ve kategori eşleştirme rehberine bakabilirsiniz.

Pazaryeri kategorileriyle ilişki

Pazaryerleri kendi ağaçlarını dayatır ve ağaç zamanla değişir. Pazaryeri kategorisini kendi ağacınızın yerine koymayın; kendi ağacınızdan pazaryerine ayrı bir eşleşme kurun. Bunun üç sebebi var:

1. Pazaryerinin ağacı satış kanalına göre değişir; bir kanalda olan yaprak diğerinde olmayabilir.
2. Pazaryeri ağacını değiştirdiğinde kendi sitenizin yapısı bozulmaz.
3. Yanlış kategori seçimi pazaryerinde ürünün reddedilmesine ya da yanlış sınıfta görünmesine yol açar. Eşleşmeyi tek merkezden yönetmek hatayı azaltır.

Pazaryerine ürün hazırlama sürecinin tamamı için yedek parçayı pazaryerine hazırlamak rehberine göz atın.

Sık yapılan hatalar

• Ağacı araç markasına göre bölmek. Her markanın altında aynı gruplar tekrar eder, bakım imkânsızlaşır.
• Tedarikçi ağacını olduğu gibi almak. İlk tedarikçide işe yarar, ikincisinde bozulur.
• Çok fazla seviye açmak. Müşteri beşinci tıklamada vazgeçer.
• Aynı ürünü birden fazla kategoriye koymak. Raporlar ve pazaryeri gönderimi şaşar.
• Adlandırmayı tutarsız bırakmak. Aynı grup bir yerde “Filtre”, başka yerde “Filtreler” olarak durur.
• Kategorisiz ürünü yayına açmak. Kategorisi olmayan ürün hem sitede hem pazaryerinde görünürlüğünü kaybeder.

Ağacı yaşatmak

Kategori ağacı canlı bir yapıdır. Yeni ürün grubu eklediğinizde, yeni bir tedarikçi bağladığınızda ya da pazaryeri ağacını değiştirdiğinde gözden geçirilmelidir. Üç alışkanlık işinizi kolaylaştırır:

• Yeni kategori eklemeden önce mevcut bir kategoriye uyup uymadığını kontrol edin.
• İki kategoriyi birleştirirken içindeki ürünlerin ve adreslerin ne olacağını önceden planlayın. Sitede eski kategori adresine gelen ziyaretçiyi kaybetmek istemezsiniz.
• Kategorisiz ya da “Diğer” grubundaki ürünlere periyodik olarak bakın.

Kataloğun geneli için yedek parça katalog yönetimi rehberi, bu ağacın diğer katalog işleriyle nasıl bağlandığını gösterir.

Yeni kategori açmadan önce

Her yeni ürün tipi için yeni kategori açmak ağacı kısa sürede şişirir. Yeni bir kategori eklemeden önce dört soruyu sorun:

1. Bu ürün mevcut bir kategoriye doğal olarak oturuyor mu?
2. Müşteri bu ürünü gerçekten ayrı bir yerde arar mı?
3. Bu kategoride şimdi ve yakın gelecekte yeterli sayıda ürün olacak mı?
4. Pazaryerlerinde bu ürünün karşılığı olan bir kategori var mı?

Dört sorunun çoğuna “evet” diyorsanız kategoriyi açın. Aksi hâlde ürünü mevcut bir kategoriye ya da bir ürün özelliğine ekleyin.

Adresleri ve adları sık değiştirmeyin

Her kategori sitede bir sayfadır ve arama motorlarında sıralanabilir. Bu yüzden kategori adı ve adresi bir kez belirlendiğinde sık sık değiştirilmemelidir. Adres değişirse eski adrese gelen ziyaretçi ve arama sonuçları kaybolur. Kategori adını müşterinin aramada yazdığı sözcüğe yakın tutun. Kategori sayfasına, ürünü ve seçim kriterlerini anlatan kısa bir açıklama yazın. Sayfa yalnızca ürün listesinden ibaretse, aynı konuda içerik üreten rakiplerin gerisinde kalır.